Dừng đèn đỏ dùng điện thoại: Có bị phạt không?

Tình huống quen thuộc của mọi biker: Tiếng “ting ting” vang lên giữa ngã tư đèn đỏ

Chắc hẳn không ít anh em biker đã từng rơi vào tình huống này: đang dừng chờ đèn đỏ, dòng xe cộ đông đúc, bỗng chiếc điện thoại trong túi rung lên hoặc màn hình sáng lên với một thông báo quan trọng. Một tin nhắn từ “gấu”, một email công việc gấp, hay đơn giản là một thông báo từ mạng xã hội. Theo phản xạ tự nhiên, chúng ta liền móc điện thoại ra kiểm tra. Chỉ vài giây thôi mà, đèn vẫn còn đỏ, xe vẫn đứng yên, có sao đâu?

Suy nghĩ này cực kỳ phổ biến. Nhiều người cho rằng, chỉ khi xe đang lăn bánh mà sử dụng điện thoại mới là vi phạm. Còn khi đã dừng hẳn ở cột đèn giao thông, việc này hoàn toàn vô hại và không đáng bị xử phạt. Nhưng liệu suy nghĩ đó có thực sự đúng dưới góc độ pháp luật và an toàn giao thông? Sự thật có thể khiến nhiều anh em bất ngờ. Bài viết này của Yêu Môtô sẽ đi sâu phân tích, mổ xẻ từng khía cạnh để anh em có câu trả lời chính xác nhất, tránh mất tiền oan và quan trọng hơn là đảm bảo an toàn cho chính mình và mọi người xung quanh.

Đi thẳng vào vấn đề: Dừng đèn đỏ dùng điện thoại có bị phạt không?

Câu trả lời ngắn gọn và chính xác nhất là: CÓ, bạn hoàn toàn có thể bị xử phạt.

Nhiều anh em sẽ thấy bất ngờ và có phần “ấm ức”, nhưng đây là sự thật dựa trên quy định của pháp luật hiện hành. Để hiểu rõ tại sao, chúng ta cần nắm vững một khái niệm quan trọng trong Luật Giao thông đường bộ: “đang điều khiển phương tiện tham gia giao thông”.

Theo quy định tại điểm h, khoản 4, Điều 6 của Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), hành vi “sử dụng điện thoại di động, thiết bị âm thanh (trừ thiết bị trợ thính)” khi đang điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) sẽ bị xử phạt. Mấu chốt nằm ở cụm từ “đang điều khiển xe”.

• “Đang điều khiển xe” được hiểu là gì? Đó là quá trình người lái xe vận hành, kiểm soát phương tiện để di chuyển trên đường. Quá trình này bao gồm cả những lúc xe tạm thời dừng lại theo tín hiệu giao thông (như dừng đèn đỏ), dừng khi ùn tắc, hoặc dừng để nhường đường.
• Tại sao dừng đèn đỏ vẫn tính là đang điều khiển? Vì lúc này, bạn vẫn đang ngồi trên xe, xe vẫn đang nổ máy (hoặc ở trạng thái sẵn sàng di chuyển), và bạn vẫn là một phần của dòng phương tiện đang lưu thông. Bạn có trách nhiệm quan sát và sẵn sàng di chuyển ngay khi tín hiệu đèn thay đổi.

Như vậy, việc bạn dừng xe chờ đèn đỏ không được xem là “dừng xe” hay “đỗ xe” theo đúng định nghĩa của luật. Bạn vẫn đang trong trạng thái tham gia giao thông. Do đó, mọi hành vi bị cấm khi xe đang chạy, bao gồm cả việc sử dụng điện thoại bằng tay, cũng sẽ bị áp dụng khi bạn dừng chờ đèn đỏ.

Mức phạt cụ thể và các hình phạt bổ sung bạn cần biết

Biết rằng hành vi này là vi phạm rồi, vậy câu hỏi tiếp theo là: “Nếu bị bắt thì tôi sẽ mất bao nhiêu tiền?”. Yêu Môtô xin cập nhật mức phạt mới nhất để anh em nắm rõ và cân nhắc trước khi định rút điện thoại ra khỏi túi.

Căn cứ theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP và Nghị định 123/2021/NĐ-CP, người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy có hành vi dùng tay sử dụng điện thoại di động khi đang điều khiển xe chạy trên đường sẽ bị xử phạt như sau:

• Phạt tiền: Từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng. Đây là một con số không hề nhỏ, đủ để anh em biker phải suy nghĩ lại.
• Hình phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 01 đến 03 tháng. Đây mới thực sự là điều “đau đớn” nhất đối với những người yêu xe. Việc bị “treo bằng” không chỉ gây bất tiện trong di chuyển, công việc mà còn là một cảm giác khó chịu khi không được cầm lái “xế yêu” của mình.

Hãy làm một phép tính nhỏ: chỉ vài giây lướt điện thoại có thể khiến bạn mất toi cả triệu bạc và phải “xa” chiếc xe của mình hàng tháng trời. Liệu có đáng để đánh đổi?

Những rủi ro tiềm ẩn còn đáng sợ hơn cả tiền phạt

Nếu những con số về tiền phạt và thời gian tước bằng lái vẫn chưa đủ sức thuyết phục, hãy cùng Yêu Môtô phân tích những nguy cơ còn lớn hơn rất nhiều mà thói quen này mang lại. An toàn của bạn và mọi người xung quanh mới là điều quan trọng nhất.

1. Mất tập trung và phản xạ chậm

Dù chỉ là vài giây nhìn vào màn hình điện thoại, não bộ của bạn đã chuyển sự tập trung từ việc quan sát giao thông sang việc xử lý thông tin trên điện thoại. Điều này làm giảm đáng kể khả năng nhận biết các tình huống bất ngờ. Ví dụ:

• Đèn xanh bật sáng bất ngờ, bạn giật mình vặn ga vọt đi mà không quan sát, rất dễ va chạm với người đi bộ qua đường muộn hoặc xe từ hướng khác.
• Một chiếc xe khác mất lái, một đứa trẻ lao ra đường… bạn sẽ không đủ thời gian để phản ứng.
• Bạn không nhận ra xe phía trước đã di chuyển, gây cản trở và ùn tắc cho dòng xe phía sau.

2. Nguy cơ bị cướp giật

Đây là một thực tế đáng buồn tại các thành phố lớn ở Việt Nam. Dừng xe ở ngã tư, tay cầm một chiếc smartphone đắt tiền là bạn đã tự biến mình thành “mồi ngon” cho những kẻ cướp giật. Chúng chỉ chờ có vậy để ra tay. Hậu quả không chỉ là mất tài sản mà còn có thể khiến bạn ngã xe, gây tai nạn cho bản thân và những người khác.

3. Gây cản trở giao thông

Hình ảnh một người mải mê bấm điện thoại khi đèn đã xanh, mặc cho tiếng còi inh ỏi phía sau, không còn xa lạ. Hành động này không chỉ gây khó chịu cho người khác mà còn làm chậm luồng di chuyển chung, góp phần gây ra ùn tắc giao thông, đặc biệt là vào giờ cao điểm.

Giải pháp an toàn cho biker thời đại số

Yêu Môtô hiểu rằng trong cuộc sống hiện đại, điện thoại là vật bất ly thân. Vậy làm thế nào để vừa kết nối, vừa đảm bảo an toàn và tuân thủ luật lệ? Dưới đây là một vài gợi ý thiết thực cho anh em:

1. Tấp xe vào lề đường

Đây là cách an toàn và đúng luật nhất. Nếu có cuộc gọi, tin nhắn thực sự khẩn cấp, hãy bình tĩnh bật xi-nhan, quan sát và di chuyển xe vào lề đường ở nơi được phép dừng, đỗ. Tắt máy, chống chân chống và thoải mái sử dụng điện thoại. Việc này chỉ mất thêm của bạn khoảng 30 giây nhưng đảm bảo an toàn tuyệt đối.

2. Sử dụng giá đỡ điện thoại thông minh

Đối với anh em thường xuyên phải di chuyển theo bản đồ, giá đỡ điện thoại là một phụ kiện hữu ích. Tuy nhiên, cần lưu ý:

• Chỉ sử dụng để xem định vị, không được thao tác (nhắn tin, lướt web) khi xe đang chạy.
• Lắp đặt giá đỡ ở vị trí chắc chắn, không che khuất tầm nhìn và đồng hồ của xe.
• Việc vừa chạy xe vừa nhìn vào bản đồ cũng có thể gây mất tập trung, hãy tận dụng các chỉ dẫn bằng giọng nói.

3. Đầu tư vào tai nghe Bluetooth và hệ thống liên lạc trên mũ bảo hiểm

Đây là giải pháp tối ưu cho việc nhận cuộc gọi khi đang di chuyển. Các thiết bị này cho phép bạn ra lệnh bằng giọng nói để nhận/từ chối cuộc gọi mà không cần rời tay khỏi ghi-đông. Lưu ý, theo luật, bạn chỉ nên sử dụng một bên tai nghe để vẫn có thể nghe được âm thanh từ môi trường xung quanh (tiếng còi xe, cảnh báo…). Các hệ thống liên lạc tích hợp sẵn trên mũ bảo hiểm (intercom) là lựa chọn đầu tư đáng giá cho các anh em đi tour, đi phượt theo nhóm.

Hãy là một biker văn minh và trách nhiệm

Cuối cùng, việc không sử dụng điện thoại khi đang điều khiển xe không chỉ là việc tuân thủ luật lệ để tránh bị phạt. Nó thể hiện ý thức, trách nhiệm và sự tôn trọng của bạn đối với sự an toàn của chính mình và của cả cộng đồng. Một biker chân chính không chỉ đam mê tốc độ và những cung đường, mà còn là người lái xe bằng cả trái tim và một cái đầu lạnh.

Khoảnh khắc dừng đèn đỏ chỉ kéo dài vài chục giây ngắn ngủi. Hãy dành thời gian đó để quan sát xung quanh, kiểm tra lại gương chiếu hậu, hít một hơi thật sâu và chuẩn bị cho hành trình phía trước. Mọi thông báo, tin nhắn hay cuộc gọi đều có thể chờ đợi. Nhưng sự an toàn thì không thể. Chúc anh em luôn có những chuyến đi vững tay lái và đầy niềm vui trên mọi nẻo đường!